Yayınlamadan önce kendi kontrol listem...
Temiz derleme, gerçek kullanım yolu, erişilebilirlik, metinler, gizlilik ve geri dönüş planı. Bir şeyi yayına almadan önce sırayla geçtiğim maddeler.
Bir şeyi yayınlamak, onu yapmaktan farklı bir iş. Kod çalışıyor olabilir, ama yayına çıktığı anda geliştirme sırasında hiç karşılaşmadığım durumlarla karşılaşıyor. Birkaç kez aynı küçük şeyleri unuttuktan sonra kendime bir kontrol listesi hazırladım. Liste kusursuz değil ve her projede biraz değişiyor; ama temel hâli aşağıda.
Listeyi tek seferde, sırayla ve yazılı olarak uyguluyorum. Aklımdan geçirmek yetmiyor; "bunu zaten kontrol etmiştim" düşüncesi en çok atladığım maddelerin kaynağı.
Temiz bir başlangıçtan derleme
- Bağımlılıkları sıfırdan kuruyor ve derlemeyi temiz bir klasörde alıyorum. Kendi makinemde önbellekte kalmış bir dosya yüzünden çalışan bir şey başka yerde çalışmayabilir.
- Derleme uyarılarını okuyorum. Hepsini düzeltmek zorunda değilim, ama ne olduklarını bilmem gerekiyor.
- Testler varsa hepsini çalıştırıyorum; yalnızca değiştirdiğim kısımla ilgili olanları değil.
Gerçek kullanım yolu
- Uygulamayı bir kullanıcının ilk kez açacağı gibi açıyorum: boş veriyle, giriş yapmamış hâlde, varsayılan ayarlarla. Geliştirme sırasında hep dolu bir ortamla çalıştığım için boş durum ekranları en sık gözden kaçan yer.
- Ana kullanım yolunu baştan sona bir kez elle yürüyorum.
- Hatalı girdi deniyorum: boş alan, çok uzun metin, Türkçe karakterler, beklenmeyen bir sıra. Hata mesajlarının anlaşılır olup olmadığına bakıyorum.
- Bağlantı yavaşken ya da hiç yokken ne olduğuna bakıyorum. En azından uygulamanın sessizce donmadığından emin olmak istiyorum.
Farklı ekranlar ve erişilebilirlik
- Küçük bir telefon ekranında ve geniş bir masaüstü penceresinde açıyorum.
- Sayfada yalnızca klavye ile geziniyorum. Odak halkası görünüyor mu, sıra mantıklı mı, her şeye ulaşılabiliyor mu?
- Metin ile arka plan arasındaki kontrastı kontrol ediyor, yazı boyutunu büyüttüğümde düzenin bozulmadığına bakıyorum.
- Görsellerin açıklama metinleri, form alanlarının etiketleri ve başlık sırası yerinde mi diye bakıyorum.
Metinler ve bağlantılar
- Bütün metinleri bir kez sesli okur gibi okuyorum. Yazım hataları, yarım kalmış cümleler ve geliştirme sırasında bıraktığım geçici yazılar bu aşamada çıkıyor.
- Bütün bağlantılara tıklıyorum; özellikle iletişim, gizlilik ve dış bağlantılara.
- Sayfa başlıklarının ve açıklamalarının her sayfa için ayrı ve doğru olduğunu kontrol ediyorum.
Gizlilik ve güvenlik
- Kodda, yapılandırma dosyalarında ve derleme çıktısında anahtar, parola ya da kişisel bilgi kalmadığından emin oluyorum. Derleme çıktısında arama yapmak, kaynak kodda aramaktan daha güvenilir; çünkü kullanıcıya giden şey o.
- Uygulamanın hangi veriyi topladığını ve nereye gönderdiğini bir kez açıkça yazıyorum. Bu liste gizlilik metniyle örtüşmüyorsa ikisinden biri yanlış demektir.
- Kullanmadığım izinleri ve bağımlılıkları kaldırıyorum.
Geri dönüş planı
- Yayınlanan sürümü sürüm kontrolünde etiketliyorum.
- Bir sorun çıkarsa önceki sürüme nasıl döneceğimi biliyorum; bunu en az bir kez gerçekten denemiş oluyorum.
- Yayından sonraki ilk gün için kendime kısa bir not bırakıyorum: neye bakacağım, hangi davranışı kontrol edeceğim.
Listeyi güncel tutmak
Her yayından sonra listeye kısa bir bakış atıyorum. Bir sorunu ancak yayından sonra fark ettiysem, onu yakalayacak maddeyi ekliyorum. Hiç işe yaramayan ya da artık otomatik olarak sağlanan maddeleri çıkarıyorum. Liste uzadıkça uygulanmaz hâle geliyor; bu yüzden eklemek kadar çıkarmak da önemli.
Bu liste beni hatasız yapmıyor. Ama aynı hatayı ikinci kez yapma ihtimalimi azaltıyor ve yayın gününü daha sakin geçirmemi sağlıyor.