Küçük bir yan projede kapsamı nasıl kesiyorum
Tek cümlelik bir amaç, üç liste ve uçtan uca ince bir dilim. Yan projelerimi bitirebilmek için kapsamı nasıl daralttığımı anlatıyorum.
Yan projelerin çoğu kötü fikir oldukları için değil, bitmedikleri için yarım kalır. Benim de klasörlerimde başlangıcı heyecanlı, ortası belirsiz, sonu olmayan epey proje var. Bir noktadan sonra fark ettim ki sorun teknik değildi: Her seferinde ilk gün aklıma gelen her şeyi kapsamın içine alıyordum. Bu yazıda bir yan projeye başlarken kapsamı nasıl kestiğimi, yani neyi şimdilik yapmayacağıma nasıl karar verdiğimi anlatıyorum.
Tek cümlelik amaç
İşe kod yazarak değil, tek bir cümle yazarak başlıyorum: "Bu proje, şu kişinin şu işi yapmasını sağlar." Kişi çoğu zaman benim. İş de olabildiğince somut olmalı: "notlarımı düzenlemek" yerine "bir notu iki tıkta etiketleyip sonra etikete göre bulmak" gibi.
Bu cümle sonraki her kararda hakem oluyor. Aklıma yeni bir özellik geldiğinde ilk sorduğum şey, bu özelliğin o cümleye hizmet edip etmediği. Etmiyorsa, ne kadar çekici görünürse görünsün, o sürümün konusu değil.
Üç liste
Sonra bir metin dosyası açıp üç başlık yazıyorum:
- Olmazsa olmaz: Bunlar olmadan amaç cümlesi gerçekleşmez.
- Sonra: İyi olur ama ilk sürüm onsuz da işe yarar.
- Hayır: Bu projenin işi değil.
Aklıma gelen her şeyi önce bu listelerden birine koyuyorum. En zor kısım "olmazsa olmaz" listesini kısa tutmak. Kendime sorduğum soru şu: "Bu madde olmasaydı, aracı yine de bir kez baştan sona kullanabilir miydim?" Cevap evetse madde "sonra" listesine iniyor.
"Hayır" listesi küçük görünse de en çok işe yarayan liste o. Bir şeyi açıkça reddetmek, onu kafamda sürekli açık duran bir sekme gibi taşımamı engelliyor. Kullanıcı hesapları, karanlık tema, çoklu dil desteği gibi şeyler çoğu zaman bu listeye gidiyor; kötü oldukları için değil, ilk sürümün sorusunu cevaplamadıkları için.
Uçtan uca ince bir dilim
Kapsamı kestikten sonra, olmazsa olmaz listesindeki her parçayı ayrı ayrı mükemmelleştirmek yerine hepsini en kaba hâliyle birbirine bağlıyorum. Arayüz çirkin olabilir, veri düz bir dosyada durabilir, hata mesajları eksik olabilir; ama uygulamayı açıp amaç cümlesindeki işi baştan sona yapabiliyor olmam gerekiyor.
Bu ince dilim iki şey sağlıyor. Birincisi, neyin gerçekten önemli olduğunu kullanırken görüyorum. Kâğıt üzerinde şart sandığım bazı şeylerin aslında hiç gerekmediği bu aşamada ortaya çıkıyor. İkincisi motivasyon. Çalışan bir şeyi iyileştirmek, hiç çalışmayan bir şeyi bitirmeye çalışmaktan çok daha kolay.
Kapsam kaydığında
Proje ilerledikçe yeni fikirler gelmeye devam ediyor ve bu normal. Fikirleri engellemiyorum, sadece doğru yere yazıyorum. Çalışırken aklıma bir şey gelirse doğrudan "sonra" listesine ekliyor ve o anki işe dönüyorum. Bir fikri yazmış olmak onu unutma kaygısını ortadan kaldırıyor; bu da onu hemen yapma isteğini epey azaltıyor.
Bazen de amaç cümlesinin kendisinin yanlış olduğunu fark ediyorum. Bu durumda listelere ekleme yapmak yerine cümleyi yeniden yazıyor ve üç listeyi baştan gözden geçiriyorum. Önemli olan, kapsamın sessizce değil, bilerek değişmesi.
Bitti ne demek
Son olarak "bitti"nin tanımını baştan yazıyorum. Benim için ilk sürüm, olmazsa olmaz listesindeki her madde çalıştığında ve aracı gerçek bir işim için bir hafta boyunca kullanabildiğimde bitmiş sayılıyor. Bu noktada projeyi geliştirmeyi bir süre bırakıp yalnızca kullanmaya geçiyorum. "Sonra" listesine geri döndüğümde, maddelerin bir kısmının artık anlamsız geldiğini görüyorum.
Kapsamı kesmek, istediğim şeylerden vazgeçmek gibi gelebiliyor. Bana göre daha çok sırayı belirlemek demek: Önce çalışan küçük bir şey, sonra gerisi.